1872–1948 · Германия · XX ғасыр
Клара Матильда Фаисст (1872–1948) — Карлсруэден шыққан неміс пианисі, композитор және ақын, Макс Брухтың шәкірті. Ол музыка жазып, сабақ беріп және концерт беріп күн көрді: дауыс пен фортепианоға арналған әндер, хор шығармалары, сондай-ақ скрипка мен фортепианоға арналған сонаталар жазды. Фортепианода ойнайтындар үшін оның әндері — ХІХ ғасыр соңының неміс романтикалық лирикасының қолжетімді үлгісі.
Клара Матильда Фаисст 1872 жылы 22 маусымда Баден жеріндегі Карлсруэ қаласында Август пен Эмма Фаисст отбасында дүниеге келді. Ол алты баланың ең кенжесі болды: әкесі ол бір жасында қайтыс болды. Жақындарының естелігі бойынша, қыз бала тыныш және қиялшыл болып өсті, ал балалық шағында жиі және ұзақ ауырды. Оның музыкалық білімі мектепке барған кезден бастап басталды. Кейінірек ол тек пианист және композитор ретінде ғана емес, жазушы ретінде де танылды. Ары қарай оның өмірінде оқу жылдары келді — алдымен туған қаласында, кейін Берлинде.
Ол 1894 жылға дейін Карлсруэдегі Ұлы Герцогтық консерваторияда білім алды. Жеті жасында оны концертмейстер Карл Вилль өз шәкіртіне алды — ол оның бүкіл оқытушылық өмірінде ең жас оқушысы болды. Кейін ол Берлинге, Корольдік музыка академиясына (Корольдік музыка жоғары мектебіне) барып, 1896 жылға дейін сонда оқыды.
Оның Берлиндегі ұстаздарының арасында Клара Шуманның шәкірті, пианист Эрнст Рудорф (1840–1916); Шуманның бөлек шешеден туған бауыры, оған контрапункт пен композиция теориясынан сабақ берген композитор Вольдемар Баргиль (1828–1897); және оған фортепиано ойнауды әрі музыка теориясын үйреткен Роберт Кан (1865–1951) болды. Оның ең маңызды ұстазы Макс Брух (1838–1920) еді: ол одан композициядан білім алды, ал онымен хат алысуын оның өмірінің соңына дейін дерлік жалғастырды. Дәл оның сөздеріне ол «Five Songs for a Voice with Pianoforte» шығармасының музыкасын жазды. Осы студент жылдарында ол өзі де өлең жаза бастады.
Оқуын бітіргеннен кейін бірден, 1896 жылы, Фаисст Германия мен Швейцария бойынша үлкен концерттік турнеге шықты, онда өз шығармаларын да, басқа композиторлардың шығармаларын да орындады.
1901 жылы ол туған қаласы Карлсруэге оралды және өмірінің соңына дейін сонда тұрды, музыка жазумен, сабақ берумен, өлең жазумен және пианист ретінде концерт берумен күн көрді. Жұртшылық оның ойынына және өз шығармаларына назар аударды, ал Фаисстің дауыс пен аспаптарға арналған шығармалары Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Карлсруэде жария түрде орындалды. Туған қаласына оралған кезде ол кәсіби оқуын аяқтап қойған еді — алдымен Карлсруэ консерваториясында, кейін Берлинде — және ол жаққа суретші әрі ұстаз ретінде оралды.
Оның шығармалары кейінгі романтизмге тән әуезді әрі бай гармониямен ерекшеленді. Музыкасының көп бөлігін ол өзі басып шығарды, ал ноталары Карлсруэдегі бірнеше нота дүкені арқылы тарады, олар одан жаңа шығармаларға тапсырыс беріп отырды. Оның жиырма әні алдымен жеке басылым емес, журналдарға қосымша нота ретінде жарық көрді — осылай олар кеңірек таралды. Шығармаларының негізгі бөлігі 1930 жылға дейін жазылды, ал кейінгі жылдары ол негізінен аспаптық музыкаға бет бұрды.
Замандастары мен анықтамалықтар оны бірден бірнеше сапада атайды — пианист, композитор және музыка педагогы ретінде.
Екінші дүниежүзілік соғыс жылдарында Фаисст үй концерттерін ұйымдастырды. Өмірінің барысында ол жүзден астам жеке шығарма жазды: әндерден басқа олардың ішінде баллада, хор шығармалары және скрипка мен фортепианоға арналған сонаталар болды.
Фаисст өмірінде жарқын замандастарымен достық байланыстар маңызды орын алды. Ол дәрігер, теолог және музыкант Альберт Швейцермен хат алысты, бұл достық оның өмірінің соңына дейін жалғасты. Оның басқа таныстары арасында 1899 жылдан бастап Карлсруэ Кунстхаллесін басқарған суретші Ганс Тома, музыканттар Вильгельм Фуртвенглер және Вилли Реберг болды.
Ол ешқашан тұрмыс құрмаған. Өмірінің соңғы жылдарында Фаисстің денсаулығы айтарлықтай нашарлады, ол 1948 жылы 22 қарашада Карлсруэде 76 жасында қайтыс болды. Оның отбасы болмағандықтан, қайтыс болғаннан кейін жеке заттарының көп бөлігі жай тасталып кетті; тек хаттары мен ноталарының бір бөлігі ғана кездейсоқ сақталып қалды. Фаисстің сақталған қолжазбалары мен басылған ноталары бүгінде Баден жер кітапханасында сақтаулы. Оның шығармаларының жазбалары мен қазіргі басылымдары бүгінге дейін аз сақталған.
Клара Фаисст ең алдымен дауыс пен фортепианоға арналған әндер жазды — оның әуендерін әуезді, гармониясын кейінгі романтизмге тән бай гармония ретінде сипаттайды. Әндерден бөлек, оның шығармалары арасында хор шығармалары мен баллада, сондай-ақ скрипка мен фортепианоға арналған сонаталар болды — жалпы алғанда ол жүзден астам жеке шығарма жазды. Оның басылған жинақтарының арасында «Sieben Lieder aus des Knaben Wunderhorn» (Op. 10) және екі опус — Op. 16 мен Op. 17 — ретінде шыққан «Vier Lieder für eine Singstimme mit Pianoforte» бар; 1924 жылы оның «Hörst du den Ton?» атты мәтіні жарық көрді.
Фаисст музыкасының көп бөлігін өзі басып шығарды, ал ноталары Карлсруэдегі бірнеше нота дүкені арқылы таралды; жиырма әні алдымен журналдарға қосымша нота ретінде жарық көріп, кеңірек таралуға қол жеткізді. Сайтта оның дауыс пен фортепианоға арналған, орта деңгейден жоғары және жетік деңгейдегі әндерінің басылымдары жинақталған — Фаисстпен танысуды бастауға шешім қабылдаған оқушыға «Wanderlied», «Letzter Wunsch» немесе «Lied aus Bosnien» әндерін, кейін неғұрлым күрделі «Reiterlied» романсын байқап көру ұсынылады.
Сайтта тек оның дауыс пен фортепианоға арналған әндері жинақталған. Оның мұрасында басқа жанрлар да бар — баллада, хор шығармалары және скрипка мен фортепианоға арналған сонаталар, — бірақ олар мұнда жоқ: бұны Фаисстпен романстар бөлімінен де кеңірек танысқысы келетіндер ескеруі керек.
Сайтта қолжетімді барлық ноталар — дауыс пен фортепианоға арналған романстар, сондықтан орындаушы үшін олар ең алдымен аккомпанементпен жұмысты сөз бен фразировкамен жұмыспен ұштастырудың тәсілі ретінде қызық. Мұнда жарияланған отыз әннің арасында қарапайым пьесалар да, неғұрлым күрделі концерттік нөмірлер де бар, сондықтан танысуды жеңілден күрделіге қарай бірте-бірте құруға болады.