1862–1953 · Америка Құрама Штаттары
Генри Холден Хусс (1862–1953) — американдық сазгер, пианист және органшы, Ньюаркте туып, Нью-Йоркте қайтыс болған. Ол Мюнхенде Йозеф Райнбергердің қол астында оқып, концерттік пианист болды. Оның «Комо көліндегі ай нұры» баркаролласы американдық педагогтардың сабақтарында кеңінен қолданылды, ал фортепианолық концерті бүгінде жазылып шықты.
Генри Холден Хусс 1862 жылы 21 маусымда Ньюаркте дүниеге келді. Әкесі Георг (Джордж) Хусс — шіркеу органшысы және музыка мұғалімі, АҚШ-қа Германиядан қоныс аударған. Ол ұлына музыканы өте ерте жастан үйрете бастады. Болашақ сазгер Нью-Йоркте, неміс эмигранттарының отбасында өсті.
Ол Отис Бардуэлл Бойзден дәріс алды, содан кейін білімін Мюнхенде жалғастырды.
Хусс Мюнхен консерваториясына түсті. Онда оның тәлімгерлері Йозеф Райнбергер мен Ференц Листтен сабақ алған пианист Йозеф Гирль болды. Онымен бірге Мюнхенде Артур Уайтинг пен Горацио Паркер де оқыды.
Оқуын бітіргеннен кейін Хусс Құрама Штаттарға оралды. Мұнда ол концерттік пианист ретінде жұмыс істей бастады.
Музыка сыны Хусстың орындаушылық шеберлігін әртүрлі бағалады. 1891 жылы ол Чайковскийдің америкалық гастрольдеріне орайластырылған, композитордың шығармаларынан құралған концертке қатысты. Хусс ла минор фортепианолық трионың фортепиано партиясын орындады, ал Чайковский оның ойынына қатты наразы болды.
Хусс тірі кезінде оның музыкасы орташа табыспен қарсы алынды: XIX мен XX ғасырлар тоғысындағы америкалық музыка өмірінде отандық авторлар кішігірім орын алды. Райнбергерге арналған, 1886 жылы жазылған Op. 23 фортепианолық трио, Op. 31 ішекті квартет және «Комо көліндегі ай нұры» баркаролласы белгілі жаңғырық тапты.
Op. 10 фортепианолық концертін Хусс пианист Адель аус дер Оэге арнады. Қазіргі мамандардың пікірінше, Хусс өз орындауында бұл концертті табысты ойнай алмаған, өйткені пианист ретіндегі шеберлігі жеткіліксіз болған. Op. 31 квартеті 1921 жылы Нью-Йорктегі G. Schirmer баспасынан Американ музыкасын шығару қоғамы үшін жарық көрді.
1896 жылы Хусс Американдық органшылар гильдиясының негізін қалаушылардың бірі болды. Ол 1953 жылы 17 қыркүйекте Нью-Йоркте қайтыс болды.
Хусстың өмірі мен музыкасы туралы Гэри Гринның егжей-тегжейлі кітабы жазылған, онда шығармаларының толық каталогы бар. Ол 1995 жылы Scarecrow Press баспасынан шықты.
Хусстың шығармаларынан дереккөздерде Op. 23 фортепианолық трио, Op. 31 ішекті квартет, си мажордағы Op. 10 фортепианолық концерт және «Комо көліндегі ай нұры» баркаролласы аталған. Op. 23 трио премьерада үлкен табыспен өтті және кейін бірнеше рет орындалды, бірақ 2008 жылға дейін басылмай келді.
Ерекше жаңғырық тапқан шығарма — «Комо көліндегі ай нұры» баркаролласы: американдық педагогтар оны өз тәжірибесінде кеңінен пайдаланды. Op. 10 фортепианолық концертті 1997 жылы Ян Хобсон мен Би-би-си Шотландия симфониялық оркестрі «Романтикалық фортепианолық концерттер» сериясында жазды. Концерттің осы сериядағы жазбасын британдық Hyperion лейблі де шығарды.
Сайтта Хусстың төрт басылымы бар: concerto part1, concerto part2, concerto part3 және concerto part4, фортепиано мен оркестрге арналған. Төртеуіне де «Орта+» деңгейі көрсетілген.