1792–1872 · Америка Құрама Штаттары · Романтизм
Лоуэлл Мейсон (1792–1872) — Массачусетсте туған американдық композитор, хормейстер және музыка педагогі. Ол 1500-ден астам шіркеу гимнін жазып, қайта өңдеді және Бостонның мемлекеттік мектептерінде музыка сабағын берді. Сайтта оның гимндері, соның ішінде «Ближе, Господь, к Тебе», төрт дауысты хорға арналған ноталармен берілген.
Лоуэлл Мейсон 1792 жылы 8 қаңтарда Массачусетс штатының Мэдфилд қаласында дүниеге келді. Ол осында өсті, жас кезінен-ақ туған қаласының шіркеу хорын, кейін қалалық оркестрді басқарды.
Ол туған үй 2011 жылы бұзылудан аман қалып, Грин-стрит бойындағы қалалық саябаққа көшірілді. «Лоуэлл Мейсон үйі» қоры онда музей және музыкалық білім беру орталығын ашуға тырысып жатыр.
1815 жылы Мейсон Джорджия штатындағы Саванна қаласының пресвитериандық шіркеуінде органшы әрі хор жетекшісі болды. Ол есейген алғашқы жылдарын осы қалада өткізді: алдымен тоқыма тауарлары дүкенінде, кейін банкте жұмыс істеді. Музыкаға жан-тәнімен берілді, бірақ әуесқой ретінде.
Ол неміс ұстазы Фредерик Л. Абельден музыка үйреніп, біртіндеп өзі де шығара бастады. Ол қызмет еткен шіркеу оның бастамасымен Америкадағы қара нәсілді балаларға арналған тұңғыш жексенбілік мектеп ашты.
Содан кейін Мейсон бұрынғы британдық жинақтың үлгісімен еуропалық композиторлардың, соның ішінде Гайдн, Моцарт және Бетховеннің әуендерінен гимндер жинағын құрастырды. Баспагер табу өте қиын болды, ақырында 1822 жылы жинақты Бостондағы Гендель мен Гайдн қоғамы — классикалық музыкаға арналған алғашқы америкалық ұйымдардың бірі — шығарды. Кітап үлкен табысқа жетті. Мейсон оны бірінші рет атын көрсетпей шығарды: өзінің негізгі мансабы банк ісі деп санап, болашағына зиян келтіргісі келмеді.
1827 жылы Мейсон Бостонға қоныс аударды және біраз уақыт банкте жұмысын жалғастырды. 1829 жылдан 1831 жылға дейін ол Парк-стрит шіркеуінің хормейстері және органшысы болды. Кейін ол үш шіркеудің музыкасын басқарды, оларды әр жарты жыл сайын ауыстырып отырды. Солардың бірі — пасторы көрнекті аболиционист Лайман Бичер болған Ганновер-стрит шіркеуі.
Мейсон қаланың музыкалық өмірінде көрнекті орын алды: Гендель мен Гайдн қоғамының президенті болды, мемлекеттік мектептерде музыка сабағын берді. 1838 жылдан 1841 жылға дейін ол Бостон мектептеріндегі музыка оқытуының жетекшісі қызметін атқарды. 1830-жылдары ол «Mary Had a Little Lamb» балалар өлеңіне музыка шығарды. 1845 жылы Бостонның мектеп комитетіндегі саяси қулық-сұмдықтарға байланысты оның қызметіне нүкте қойылды. Америка мемлекеттік мектептеріне музыканы енгізудегі еңбектің көбі оған беріледі, ал өзі АҚШ-тағы алғашқы маңызды музыка педагогы болып саналады.
1851 жылы Мейсон Бостонның музыкалық өмірінен кетіп, Нью-Йоркке көшті. 1851 жылы 20 желтоқсанда ол Еуропаға жол тартты. 1852 жылғы сапарда оны шіркеу қауымының бірге ән салуы, әсіресе неміс шіркеулерінде, мысалы Лейпцигтегі Николай шіркеуінде және Дрезденнегі Крест шіркеуінде қатты қызықтырды.
1853 жылы Нью-Йоркке оралған соң, ол Бесінші авеню пресвитериандық шіркеуінің музыка жетекшісі болды; шіркеу он тоғызыншы көшеде жаңа ғимаратын енді ғана салып бітірген еді. Мейсон хор мен оркестрді бірден таратып, орган орнатты, органшы болып ұлы Уильям тағайындалды. 1860 жылға дейін ол қауымның бірге ән салуын дамытты, шіркеу қаладағы осындай әнді ең жақсы орындайтын шіркеу ретінде танылды. Кәсіби музыканттардан тек органшыны қалдырды.
1855 жылы Нью-Йорк университеті оған музыка докторы дәрежесін берді — бұл Америка колледжі берген алғашқы музыкалық дәреже. 1859 жылы Мейсон Эдвардс А. Парксмен және Остин Фелпспен бірге «Sabbath Hymn and Tune Book» жинағын шығарды. Мансабының бұл кезеңі, ықтимал, Америка шіркеу музыкасына ең ұзақ әсер қалдырды.
1860 жылы Мейсон Нью-Джерси штатындағы Ориндждегі иелігіне зейнетке шықты. Сонда ол Алқап конгрегационалистік шіркеуін құруға көмектесті; 1916 жылы шіркеудің аты Хайленд-авеню конгрегационалистік шіркеуі болып өзгертілді. Мейсон 1872 жылы 11 тамызда Ориндж қаласында қайтыс болды және сондағы Роуздейл зиратына жерленді.
Мейсонның гимн авторы ретіндегі еңбегі өлгеннен кейін көп жыл өткен соң да құрметтелді. 1942 жылы, туғанына 150 жыл толуына орай, оның қабірінің басында ескерткіш тақта ашылып, Ориндждегі ол құрған шіркеуде еске алу рәсімі өтті. Мейсонның хор шығармалары және осы күнге арнайы жазылған әуендері негізіндегі орган прелюдиялары — Т. Терциус Ноубл мен Мейсонның немересі Дэниел Грегори Мейсонның шығармалары орындалды. Кешке Нью-Йорктегі Біріккен теологиялық семинарияда оның музыкасына арналған тағы бір концерт болды.
Мейсон өз жинақтарын еуропалық үлгілер негізінде құрды. Grove сөздігінің құрастырушылары бұл үлгілер Америкада гүлденіп тұрған халықтық шіркеу әнінің дәстүрін ығыстырды деп санайды; бұл дәстүрде Уильям Биллингс сияқты авторлардың таңдаулы шығармалары болған. Мейсон мен оның әріптестері, оның ішінде Мейсонның бауыры Тимоти, бұл дәстүрдің әндерін ауылдық әрі ғылыми емес деп атады. Өз көзқарастарын олар отарлық кезеңнен келе жатқан ескі мектептердің орнына құрылған әнші мектептерінің жаңа түрі арқылы таратты. Джеймс Кин де Мейсонның жұмысы белгілі бір дәрежеде адамдарды өз музыкасынан алшақтатты деп санайды.
Көптеген музыканттар Мейсон таратқан музыканы бұрынғы америкалық рухани музыкамен салыстырғанда ырғағы біркелкі, үндестігі әлсіздеу деп санайды. Сопрано партиясына баса назар аударылғандықтан, хордың қалған партиялары айтуға азырақ қызықты болып қалды. Сонымен қатар жаңа музыкаға әдетте орган қолдауы қажет болды, ал орган Мейсондар отбасының ісі еді. Бұрынғы дәстүр елдің ауылдық оңтүстігіне шегініп, мысалы Sacred Harp музыкасы түрінде сақталды. Бұл жанр барған сайын танымал болып келеді: америкалықтар (тіпті еуропалықтар да) Мейсоннан бұрынғы Америка рухани музыкасын қайта ашуда.
Мейсонның ұлы Генри (1831–1890) АҚШ-тағы алғашқы орган және пианино шығаратын фирмалардың бірін — «Mason and Hamlin» фирмасын құрды. Екінші ұлы Уильям (1829–1908) көрнекті пианист және фортепиано ұстазы болды.
Мейсонның немересі Дэниел Грегори (1873–1953) композитор және музыка сыншысы болды, ал басқа немересі Джон Б. Мейсон — XIX ғасырдың соңы мен XX ғасырдың басындағы танымал театр актері. Лоуэллдің егізі Джонсон Мейсон болды; оның немересі Мейсон Мори Кентукки штатындағы Луисвиллдің сәулетшісі болды.
Мейсон шіркеу музыкасын жазды, ал аспабы — орган. Ол өмірінде 1500-ден астам шіркеу гимнін шығарып, қайта өңдеді, олардың көбі әлі күнге дейін айтылады. Кеңінен танымал гимндері — «My Faith Looks Up to Thee», «From Greenland’s Icy Mountains» және «Ближе, Господь, к Тебе» (Bethany әуені). «Joy to the World» гимнінің өңдеуі де оған тиесілі. Ол сондай-ақ «Mary Had a Little Lamb» балалар әніне музыка жазды.
Оның жинақтарының қатарында «The Boston Handel and Haydn Society Collection of Church Music», «Occasional Psalm and Hymn Tunes, Selected and Original», «The Modern Psalmist» және «The National Psalmist» бар. 1822 жылғы жинағын ол еуропалық композиторлардың, соның ішінде Гайдн, Моцарт және Бетховеннің әуендері негізінде құрды. Grove сөздігінің құрастырушылары оны еуропалық классиканы американдықтарға үлгі етіп алғаны үшін сынайды. Бірақ еуропалық классикалық музыканы оны сирек орындайтын жерде таныстырғаны оның еңбегі деп есептеледі.
Көптеген музыканттар бұрынғы америкалық рухани музыкамен салыстырғанда Мейсон төңірегіндегі шығармалар ырғағы біркелкірек, үндестігі әлсіздеу, ал сопрано партиясына баса назар аудару хордың қалған партияларын айтуға азырақ қызықты етті деп санайды. Оның әуендері басқа авторларға да шабыт берді: 1942 жылы Мейсонның туғанына 150 жыл толуына орай Т. Терциус Ноубл мен Дэниел Грегори Мейсон оның гимн әуендерінің негізінде орган прелюдияларын жазды.
Мейсонның музыкасы бүгін де талқыланады. Біреулер оны АҚШ-тағы алғашқы маңызды музыка педагогы, музыканы америкалық мемлекеттік мектептерге енгізген адам деп санайды. Басқалары оны барлық қауым айтатын бай дәстүрді ығыстырғаны үшін сынайды. Шіркеудегі ұстанымы өзгеріп отырды: бастапқыда ол қауым ән айтуға құлықсыз деп ойлады, кейін қауымның бірге ән салуын белсенді түрде насихаттай бастады.
Мейсон органшы, дирижер және музыка педагогі болып жұмыс істеді. Оның шәкірттері арасында Уильям Фиск Шервин аталады, ал Мейсонның ұлы Уильям көрнекті пианист және фортепиано ұстазы болды.
Сайтта оның гимндерінің төрт дауысты хорға арналған үш басылымы бар. Олардың екеуі — «Boylston» және «Olivet» — «Бастауыш+» деңгейімен белгіленген, ал «Nearer My God to Thee» — «Орта» деңгейімен. Сондықтан «Boylston» немесе «Olivet» шығармасынан бастап, содан кейін «Nearer My God to Thee» шығармасына көшуге болады.